KTHEHET GREBLLESHI I HARRUAR

Nesër, më 15 Maj në gjashtë e gjysmë të mbrëmjes, një javë para ditës kur mbushen 31 vjet prej vdekjes krejt banale të Mustafa Greblleshit që në harresë s’bëzante, të një shkrimtari që tinëzisht ia prenë rrugën, shkrimin dhe jetën me një maskë mospërgjegjësie të paqme e të pafajshme si vetëm regjimet totalitare ia dalin të mbajnë, promovohet në Sallën e Pritjes të Hotel Dajtit, libri “Kujtime ’39 – ’44”, pjesë e gjerdanit libror Verba Mundi të Botimeve Çabej.

31 vjet pas një jete të nisur aq bukur, por ndërprerë nga vuajtje që s’i lypi e as i meritoi, botuesja Brikena Çabej që u rrit me të si mik shtëpie, dhe Anna Shkreli që drejtoi e u përkujdes për botimin me zemër dhe duke tejkaluar çfarë i kërkonte detyra, e çojnë për dy orë veprën e Greblleshit në famëmirin e famëkeqin Hotel Dajti. Grand Hotel Dajti ku Greblleshi kaloi ditë të bukura letrash, arti e miqësish të një rinie krenare e liberale që po përgatitej të kthente për së mbari vendin e vet, e pret sot Greblleshin në rrënojat e veta aspak grand, por që ironikisht jehojnë një fat të ngjashëm, për t’i rikthyer tragjikes një dimension të prekshëm nëpërmjet vizualiteteve elektronike dhe fotos historike. Njeriu, i paepur, nuk i pranon ndërprerjet e padrejta, dhe në shterpësi e rrëmet kërkon ringjalljen e lëngut të jetës që rridhte dikur.

Do doja të isha atje jo veç se besoj të jetë një aktivitet i thurur me finesë e respekt, jo sepse njihja autorin, jo sepse ka diçka që ma lidh autorin me Tiranën e vjetër gjithashtu të mohuar, por se ndihem në borxh ndaj një jete e një shkrimtari të këputur. Kam ndjesinë se ndaj me botuesen dhe kuruesen e librit të njejtën peshë borxhi e faji shoqëror, ndaj ua di për nder si lexuese, tiranase dhe shqiptare punën për të risjellë intelektualin e mohuar të cilit deshën t’i heqin penën nga dora, si dhe buzëqeshjen; që mund të kishte qenë shumë ndryshe dhe që me pasion deshi të ishte ndryshe.

Absurdi i Hotel Dajtit me gërshetime simbolikash politike e kulturore hutueshëm kundërshtuese, jehohet në linja bardhëezi e hijedritë minimaliste të godinës së njohur dhe burrit të pashëm para një makine ballë hotelit, kapur me zhdërvjelltësi prej artistit vizual Simone Massoni në kopertinën e librit. Ka një përkim rastësor e fatlum në jetën e Greblleshit që e bën të pranishme Italinë jashtë kllapave neokolonialiste – përkundrazi kritike, progresive e moderne.

Është për mua ky botim, një akt lirie e çlirimi, akt kthimi tek njeriu dhe fjala.

 

Ps: Nesër vjen në Peizazhe të Fjalës një qasje analitike më konkrete ndaj librit dhe autorit të tij.

Rreth Autorit

Eda Derhemi është shqiptare që sot jeton në Champaign, Illinois, ShBA. Ka lindur më 1963 në Tiranë, dhe është rritur e edukuar po aty. Përfundoi Universitetin e Tiranës në degën Gjuhë e Letërsi Shqipe në 1985, dhe deri më 1990 punoi si pedagoge në Departamentin e Gjuhësisë në po atë universitet. Nga 1990 deri në vitin 1995 jetoi dhe punoi në Itali ku u përpoq të balancojë Italinë-ëndërr të brezit të saj, me Italinë-realitet të viteve 90. Balanca nuk punoi asnjëherë besueshëm në ato pesë vjet. Jeta, pritshmëritë, zhgënjimi dhe ëndrra silleshin të gjitha pandashëm në një vorbull absurde. Mes vitit 1995 e 2002 kompletoi shkallët konvencionale të studimeve pasuniversitare në ShBA: rinisi një master në gjuhësi, dhe pas tij kreu studimet dhe kërkimet për PhD në komunikim në Universitetin e Illinoisit në Urbana-Champaign, ku vazhdon ende të japë leksione në sociolinguistikë e komunikim në Departamentin e Frengjishtes dhe Italishtes. Gjuhët në rrezik dhe mbrojtja e tyre janë pasioni i saj shkencor më afër zemrës. Shqipja, Tirana, dhe Shqipëria vazhdojnë të jenë pjesë e jetës së saj të përditshme . Eda ka dy vajza, jeton me të shoqin, i falet familjes, dhe do fort e beson shoqet e shokët e vet.

Author Archive Page
error: Vini re: Materiali është i mbrojtur me të drejta autori. Nëse keni nevojë për tekstin, lutemi lidhuni me një administrator të faqes!
Këtë e pëlqejnë %d blogues: