Këtë fundviti menduam ta kremtojmë duke ftuar disa miq dhe bashkëpunëtorë të revistës – pa ndonjë kriter logjik, por mbase duke lënë intuitën të zgjedhë – që të na shkruajnë për atë gjë që kanë bërë këtë vit, të cilën do të donin ta kishin bërë më herët në jetë. Një arritje e shoqëruar me trishtimin e kohës së humbur, një rikuperim që mbase edhe shërben për të maskuar çfarë ka ikur dhe nuk e kapim dot më, një ngushëllim për gjithçka që nuk e mbajmë dot dhe na rrëshqet përndryshe nga duart. Dhe që ndoshta ka të bëjë me ato përjetime, që shpesh nuk i ndajmë me të tjerët, ngaqë na duken si tejet personale, e kushedi ngaqë nuk duam t’i shpërdorojmë në ritualet e stinës. U jemi mirënjohës të gjithëve që na u përgjigjën, dhe u kërkojmë të falur atyre që mund t’i kishim ftuar por nuk e bëmë. Mund ta kishim lënë ftesën të hapur, por ftesave të hapura sot nuk u përgjigjet kush. Gjithsesi, ata që na u përgjigjën, e kanë bërë edhe për të tjerët; si në një takim ku nuk arrijnë të flasin të gjithë, por ku të gjithë mund të dëgjojnë. E fundit gjë që do të donim, ishte ta prezantonim revistën si një mekanizëm shoshitjeje dhe përjashtimi. Përkundrazi. Copëzat që na erdhën janë të një cilësie të tillë, që të na bëjë të pendohemi – ironikisht – pse nuk e kishim provuar këtë lloj bashkëpunimi më parë. Në kuptimin që eksperienca e tanishme, me këtë ide, le të mbetet edhe kontributi i redaksisë së revistës, si zë kolektiv, në temën për të cilën bëmë thirrje për shkrime. Prujet do të botohen gjatë ditëve në vijim. Me këtë rast, ju urojmë mbarësi, shëndet dhe krijimtari të gjithëve ju që na lexoni dhe na mbani gjallë.

Elona & Ardian

---

ZIGZAGE
Eleana Zhako

“Eja menjëherë, se babi nuk i dihet…”.  Si menjëherë mendova, sa menjëherë? Do mundem të gjej biletë brenda ditës? Po për kanarinat si do ia bëj? Fundja sikurse për aktorët ekziston një kod i pashkruar moral e profesional të luajnë në skenë edhe kur u ndodh ndonjë gjëmë, nuk mund të ikja turravrap pa u gjetur vendin. Biletë gjeta të nesërmen. Do rezistonte, do më priste gjersa të mbërrija. Isha vajza e madhe e shtëpisë. Zigzaget e zemrës së tij duhej të vazhdonin ravijëzimet e thepisura në monitor dhe t’u bënin bisht tundimeve lineare të ultësirës.

Ndryshe e kisha menduar këtë verë pas dimrave të tejzgjatur të këtij vendi, ku zgjodha a më ra në hise të jetoj. Më priti. Edhe këtë herë nuk i dorëzoi armët. Nuk e di çfarë e mbajti në jetë, pezmi, inati apo thënë thjesht, fati. “Jetëgjati nuk bëhet jetëshkurtër”, m’u kujtua një shprehje. Gati një muaj qëndrova me të në spital, mëngjes për mëngjes, drekë për drekë, natë për natë. Zbulova çdo skutë të trupit të tij, çdo rënkim, çdo frikë. Njoha edhe pacientë të tjerë, pacientë nga zona të largëta gjeografike, që kishin planifikuar një verë ndryshe dhe papritmas një shkulm ere mizore i plandosi mbi shtretërit e bardhë të pavijonit kardiologjik.

Vitet e fundit, kur shkoja t’i shihja të dy, bashkë me time më, rrallë i kapërceja të dymbëdhjetë ditët e qëndrimit. Gjithmonë desha të qëndroja më shumë, por përherë ata zinin ditët më të pakta në pështjellimet dhe destinacionet e mia socio-kulturore. Me hir a pahir, zgjodha të jem sërish vajza e shtëpisë, të lë postin “e ambasadores shëtitëse”, nofka e tyre e preferuar, të jem sërish fëmija i tyre. Ndjesë, që nxora gjithë lakrat tona sheshit, por në pamundësi që këtë dimër të jem afër jush, dua t’ju them se sa më mungoni bashkë me Lubin e Kuqin, kafshët tona të shtëpisë. Gëzuar 2026-n të dashurit e mi!

---

BARESHA NË OXHAK
Ajkuna Dakli

Ma do mendja që shumëkush ka dëgjuar për bareshën dhe oxhakfshirësin e përrallës së Andersenit: dy figurina prej porcelani që lanë vendin e tyre mbi tavolinën e lustruar, nën pasqyrë, për t’i shpëtuar martesës së bareshës me burrin këmbëçjap prej druri të gdhendur në komodën e madhe të vjetër, për të cilën gjyshi prej porcelani i bareshës kishte dhënë tashmë pëlqimin e tij.

Baresha e bindi të dashurin e saj, oxhakfshirësin, se e vetmja zgjidhje ishte të arratiseshin nga salloni i madh. Kësisoj vendosën të ngjiteshin nga gryka e sobës në qyngji, në oxhak, e që andej të dilnin në çati.

Ngjitja nuk qe e lehtë; vendi ishte shumë i përpjetë dhe shumë lart, por oxhakfshirësi e ngriti, e mbajti dhe i tregoi vendet ku të vinte këmbët, ndërsa një yll i vërtetë, lart në qiell, ndriçonte poshtë për t’u treguar rrugën.

Mirëpo, kur u gjendën atje lart, duke kundruar çatitë e qytetit që shtriheshin gjer larg, baresha u step dhe tha se bota i dukej shumë e madhe.

Oxhakfshirësi u përpoq ta bindte të mos ktheheshin, por ajo qau e qau me lot dhe atij nuk i mbeti veçse ta ndihmonte të zbrisnin përsëri aty ku kishin qenë.

Kur e lexoja përrallën, duke u munduar të përfytyroja çdo detaj, nuk e kisha parë botën e madhe; madje as shpresoja se do ta shihja ndonjëherë. Më trishtonte kthimi pas i bareshës pas gjithë atij mundimi nëpër oxhak. Nuk e kuptoja kthimin e saj pas.

Do ta kuptoja më vonë, kur të gjendesha edhe unë në grykë të oxhakut dhe duhej të vendosja nëse do të vazhdoja rrugën që kisha nisur apo do të kthehesha pas.

Rastisa një ditë, në një stacion metroje, një grua të re që mbante përpara vetes tabelën “Homeless, please help”, një gotë prej letre për të hedhur monedhat dhe një qese me ushqime, dhuruar, me sa duket, nga kalimtarët.

Dukej diku në të njëzetat, shtatlartë dhe e pashme. Kokën e kishte mbështjellë me shami dhe nën fundin e gjatë i dallohej barku disi i rrumbullakosur.

Vendi ku rrinte ishte i pazakontë për një lypëse; dukej më shumë si dikush që priste trenin.

Kur treni erdhi, ajo u ngjit vërtet dhe u ul pranë meje. Kapa në ajër një psherëtimë lodhjeje.

Nga keqardhja, nga kureshtja apo për t’i dhënë pak vëmendje, e përshëndeta dhe e pyeta nga vinte.

“From Armenia”, u përgjigj me një anglishte të varfër. E shtyva bisedën më tej. Më tregoi se kishte ardhur “with husband and baby” dhe se e kishin lënë Armeninë ngaqë familjet përkatëse ishin kundër martesës së tyre.

“My husband can’t find job”, vazhdoi, thuajse për t’u justifikuar. “No papers.”

Më erdhi ndërmend baresha e Andersenit.

Dukej se kishin ardhur ilegalisht, duke kaluar kufij të mbyllur e udhë të parehatshme refugjatësh. Tani ndodheshin në majë të oxhakut, duke parë botën e madhe, dhe ajo nuk po u shfaqej aspak mikpritëse.

E pyeta nëse e kishin menduar kthimin, por gruaja më pa me vendosmëri. “Armenia no good.”

Baresha e stacionit të metrosë kishte vendosur, me sa dukej, ta provonte fatin.

 

Fotoja në kopertinë, © Jan van der Wolf: https://www.pexels.com/photo/high-angle-view-of-a-staircase-with-metal-railing-13565214/

Të tjera nga kjo seri: Dashnor Kokonozi, Krenar Zejno, Elvira Dones, Ali Luca, Ardian Vehbiu, Arben Dedja, Eda Derhemi, Ervin Hatibi , Elidor Mehilli, Romeo Çollaku