Peizazhe të fjalës

ose natyra jo aq të qeta
Komunikim / Shah

SHAH ME RROKJE

Blogu mbetet gjithnjë kureshtar ndaj gjithçkaje që duket si gjuhë, por që është diçka tjetër – e maskuar si gjuhë, ose kod i fshehtë për t’u zbërthyer, ose anotacion, ose edhe thjesht belbëzim, glosolali, transkriptim i një cicërime zogu ose mesazh i sapombërritur nga Alfa e Lirës.

Prandaj edhe na tërhoqi teksti i mëposhtëm, të cilin e gjetëm në librin e mrekullueshëm të Christian Hesse, The Joys of Chess:

gegoseso kahirati hadotiwi gakawigot dotetsase hagagoho hisothoto kekototi sowisetet wizat

Që tingëllon diçka si japonishte, por pa qenë i tillë.

Ai tekst është shkruar me kodin telegrafik Gringmuth, i cili nuk është veçse një sistem koordinatash karteziane për fushën e shahut, ku kolonat përfaqësohen nga shkronjat BCDFGHKL për të bardhin dhe MNPRSTWZ për të ziun, ndërsa rreshtat e të bardhit (1-4), përkatësisht të së ziut (8-5) shënjohen si AEIO. Në qoftë se kemi të bëjmë me një lëvizje ku njëri gur ha një gur tjetër, në fund të “fjalës” shtohet një T.

Arsyeja pse u zhvillua një kod i tillë (nga Sir William Watson Rutherford, në 1880) lidhet me faktin që Posta Britanike e atyre viteve nuk lejonte transmetimin e shifrave në telegramet; por duke e regjistruar një lojë shahu vetëm me shkronja, lëvizjet mund të transmetoheshin lirisht.

Kështu edhe lojërat e shahut mund të luheshin në distancë, ose me telegraf.

Meqë “fjalët” e kodit Gringmuth mund të shqiptohen lehtë, mund të përfytyrojmë dy mjeshtra shahu të sprovuar, që rrinë në një stol në park dhe shkëmbejnë me njëri-tjetrin fjalë si “gego! seso!”, “kahi! reri!”, duke e përfytyruar lojën.

Çfarë betejash epike mund të zhvillohen kështu, nën sytë e kalimtarëve syleshë, të cilëve nuk do t’u shkojë mendja te shahu.

Sokolov - SemenovAq më tepër që sistemi nuk ka nevojë të ndërmjetësohet nga ndonjë gjuhë natyrore, për të funksionuar – dhe ashtu, një kampion shahu nga Odesa ose nga Kuala-Lumpuri, nuk ka nevojë të dijë shqip, për të marrë vesh që kali shkon në f3, as anglisht, për të kuptuar që knight goes to f3.

Sounds like a lot of fun, tha!

Dhe natyrisht, teksti i mësipërm:

gegoseso kahirati hadotiwi gakawigot dotetsase hagagoho hisothoto kekototi sowisetet wizat

I përket një loje midis mjeshtrave Sokolov dhe Semenov, e cila përndryshe mund të ndiqet këtu dhe që përfundoi me një mat pak a shumë piktoresk, si në diagramin përbri.

 


Discover more from Peizazhe të fjalës

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Discover more from Peizazhe të fjalës

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading