PËR NJË RREGULLIM TEKNIK SHTESË TË DEMOKRACISË SË KONSOLIDUAR, TË BASHKËJETESËS SË KONTROLLUAR E TË KOORDINUAR TË PUSHTETIT LIGJVËNËS SIPAS PARAMETRAVE OBJEKTIVË

Nr. Prot.: ____ / 2026

Drejtuar: Presidentit të Republikës së Shqipërisë

Nga: Grupi Nismëtar për Funksionimin e Rregullt të Kuvendit

Lënda: Nismë për referendum mbi ndarjen fizike modulare të grupeve parlamentare

Baza kushtetuese: Nenet 2 dhe 150–152 të Kushtetutës

Tiranë, 22 tetor 2026

PJESA I — KËRKESA

I nderuar Zoti President,

Në mbështetje të neneve 2 dhe 150 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, paraqesim projektin e nismës për referendum mbi vendosjen e ndarjeve fizike modulare ndërmjet grupeve parlamentare në sallën plenare të Kuvendit.

Nisma synon parandalimin e përplasjeve fizike, bllokimit të foltores dhe ndërprerjes së punimeve parlamentare përmes një rregullimi teknik të kushteve të bashkëjetesës institucionale.

Propozohet vendosja e mureve transparente prej xhami sigurie ndërmjet sektorëve parlamentarë. Të gjithë deputetët vazhdojnë të qëndrojnë në të njëjtën sallë, të komunikojnë, të debatojnë dhe të votojnë.

Ushtrimi i mandatit parlamentar nuk kërkon mundësinë e kontaktit fizik të pakufizuar ndërmjet deputetëve.

Pyetja e propozuar për referendum

A jeni dakord që sektorët e grupeve parlamentare në sallën plenare të Kuvendit të ndahen me mure transparente modulare prej xhami sigurie, duke garantuar ushtrimin e të drejtave parlamentare dhe respektimin e kërkesave kushtetuese të sigurisë?

☐ PO                         ☐ JO

Kërkojmë shqyrtimin e nismës sipas procedurave kushtetuese dhe ligjore, përfshirë verifikimin e nënshkrimeve, kontrollin e lejueshmërisë së referendumit dhe përcaktimin e procedurës përkatëse.

Propozimi bashkëlidhur paraqet parametrat konceptualë, teknikë dhe organizativë. Ai nuk zëvendëson studimin e fizibilitetit ose miratimet e nevojshme ligjore.

Me respekt,

Për Grupin Nismëtar

Emri, mbiemri: ______________________

Nënshkrimi: ______________________

Bashkëlidhur: Propozimi teknik; përllogaritja indikative e kostove; dokumentacioni i nismës.

PJESA II — PROPOZIMI TEKNIK DHE ORGANIZATIV

1. Parimi themelor

1.1. Të gjithë deputetët qëndrojnë në të njëjtën sallë plenare.

1.2. Sektorët e grupeve parlamentare ndahen me mure transparente modulare që pengojnë kontaktin fizik të drejtpërdrejtë ndërmjet sektorëve.

1.3. Dukshmëria, komunikimi, debati, votimi dhe pjesëmarrja parlamentare mbeten të garantuara.

1.4. Ndarja fizike nuk përbën ndarje të veprimtarisë parlamentare. Masat plotësuese shërbejnë vetëm për funksionimin e sistemit.

2. Muret ndarëse

2.1. Muret realizohen me xham sigurie të laminuar, me klasë të propozuar rezistence EN 356 P6B ose më të lartë, trashësi fillestare të projektimit 2 × 10 mm dhe lartësi 2,40 m nga dyshemeja e përfunduar. Përputhshmëria ndërmjet klasës së rezistencës dhe trashësisë verifikohet nga prodhuesi.

2.2. Sipërfaqja pajiset me shtresë antirefleks për transmetimet televizive dhe me trajtim kundër shenjave të gishtave.

2.3. Izolimi akustik i synuar nuk duhet të kalojë Rw = 12 dB, në mënyrë që debati, ndërhyrjet dhe replikat të mbeten të dëgjueshme. Realizueshmëria e këtij parametri verifikohet në studimin akustik.

2.4. Në pjesën e sipërme vendoset rrjetë mbrojtëse me hapje 25 × 25 mm, e projektuar për të penguar kalimin e objekteve të hedhura, përfshirë shishet e ujit, telefonat celularë, mikrofonat e shkëputur dhe dosjet parlamentare.

2.5. Meqenëse rrjeta nuk pengon përhapjen e tymit, shqyrtohet një sistem nxjerrjeje tymi me kapacitet orientues prej 12 ndërrimesh ajri në orë dhe aktivizim brenda 30 sekondave.

2.6. Parametrat përfundimtarë përcaktohen sipas kërkesave të mbrojtjes nga zjarri, ventilimit dhe evakuimit.

3. Organizimi modular

3.1. Muret përbëhen nga panele të zhvendosshme dhe të rikonfigurueshme.

3.2. Konfigurimi përshtatet me ndryshimet e përbërjes së grupeve parlamentare, krijimin e grupimeve të reja dhe statusin e deputetëve të pavarur.

3.3. Çdo sektor vendoset brenda sallës plenare. Nuk parashikohet zhvendosje e detyrueshme e deputetëve në ambiente të tjera.

3.4. Rikonfigurimi kryhet nga personel teknik i autorizuar dhe dokumentohet në planimetrinë zyrtare.

3.5. Për ndërhyrjet që kërkojnë përshtatje konstruktive mund të parashikohet një afat deri në 60 ditë. Gjatë këtij afati pjesëmarrja fizike në sallë mbetet e garantuar.

4. Hyrja në foltore

4.1. Propozohet një kabinë transparente me dy dyer sigurie që nuk hapen njëkohësisht gjatë funksionimit normal.

4.2. Si referencë teknike mund të shqyrtohen sistemet e kalimit të kontrolluar të përdorura në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale (IEVP).

4.3. Nga çdo sektor sigurohet akses drejt foltores pa dalë nga salla plenare.

4.4. Koha e synuar e ciklit të hyrjes nuk duhet të kalojë 8 sekonda.

4.5. Kabina pajiset me ulëse, pasqyrë dhe ndriçim me temperaturë ngjyre 3 000 K.

4.6. Qëndrimi i zakonshëm në kabinë nuk duhet të kalojë 15 sekonda, përveç rastit kur deputeti kërkon kohë shtesë për t’u qetësuar.

4.7. Dyert pajisen me mbyllës hidraulikë që pengojnë përplasjen e tyre.

4.8. Sistemi duhet të garantojë kalimin alternativ dhe hapjen e sigurt në rast defekti ose emergjence.

5. Mobiliet parlamentare prej guri

5.1. Mobiliet ekzistuese të uljes dhe të shkrimit zëvendësohen me karrige dhe tavolina prej guri natyror, të gdhendura nga blloqe shkëmbore të nxjerra nga male të ndryshme të Republikës së Shqipërisë.

5.2. Përzgjedhja e gurit bëhet duke respektuar përfaqësimin gjeografik të krahinave malore, pa krijuar përparësi për ndonjë grup parlamentar.

5.3. Masa dhe qëndrueshmëria e mobilieve duhet të pengojnë ngritjen, zhvendosjen ose përdorimin e tyre gjatë përplasjeve fizike. Përmasat përcaktohen pas verifikimit të kapacitetit mbajtës të dyshemesë.

5.4. Karriget standarde prej guri projektohen pa mekanizma rrotullues. Sipërfaqet e kontaktit lëmohen, ndërsa skajet përpunohen për të shmangur dëmtimet fizike.

5.5. Mikrofonat integrohen në tavolinat prej guri, në krahë fleksibël me gjatësi maksimale 35 cm, dhe nuk duhet të jenë të shkëputshëm pa vegla të posaçme.

Si alternativë fakultative, në trupin e tavolinave mund të gdhenden kanale akustike për përcjelljen pasive të zërit drejt një njësie regjistrimi të vendosur jashtë sektorit të ndarë.

Sinjali i regjistruar përforcohet dhe shpërndahet përmes sistemit zanor shumëkanalësh Dolby Surround të sallës plenare.

Gjeometria dhe veshja e brendshme e kanaleve përcaktohen nga studimi akustik. Sistemi duhet të ruajë kuptueshmërinë e fjalës dhe të mos krijojë pjesë të shkëputshme që mund të përdoren si objekte goditëse.

5.6. Zbukurimet dhe motivet e gdhendura në mobiliet standarde duhet të jenë politikisht neutrale dhe të mbështeten në traditat shqiptare të besës, besimit të ndërsjellë dhe respektimit të fjalës së dhënë, si dhe në parimet e përdorimit të qëndrueshëm të burimeve natyrore dhe barazisë gjinore.

5.7. Përjashtohen simbolet partiake, figurat e drejtuesve politikë dhe motivet që paraqesin epërsinë e një grupimi parlamentar, krahine ose gjinie.

5.8. Deputetëve u njihet mundësia të sjellin karrige personale prej guri, të prodhuara me shpenzimet e tyre, me kusht që ato të përmbushin të njëjtat parametra objektivë të karrigeve standarde parlamentare.

Këta parametra përfshijnë:

a) përmasat dhe lartësinë e ulëses;

b) masën minimale dhe qëndrueshmërinë fizike;

c) mungesën e mekanizmave rrotullues;

ç) rezistencën ndaj përmbysjes dhe zhvendosjes;

d) përpunimin e sigurt të sipërfaqeve dhe skajeve;

dh) përputhshmërinë me kërkesat e aksesueshmërisë dhe evakuimit.

5.9. Karriget personale mund të zbukurohen sipas shijes estetike individuale të deputetit, përfshirë motive tradicionale, gjeometrike, natyrore ose abstrakte.

Zbukurimet nuk duhet të përmbajnë:

a) paraqitje të pahijshme ose të turpshme;

b) figura ose aluzione ndaj organeve gjenitale;

c) simbole me përmbajtje diskriminuese;

ç) elemente të dala ose të mprehta që mund të përdoren për goditje.

Shija individuale nuk i nënshtrohet vlerësimit estetik nga administrata, përveç verifikimit të kufizimeve të mësipërme.

5.10. Përputhshmëria teknike e karrigeve personale dhe përputhshmëria e zbukurimeve me kërkesat përkatëse certifikohen përpara vendosjes së tyre në sallë.

Certifikimi kryhet nga administrata e Kuvendit, me ndihmën e ekspertëve të materialeve, sigurisë dhe trashëgimisë kulturore, sipas nevojës.

5.11. Nxjerrja, transporti dhe përpunimi i gurit duhet të respektojnë kërkesat për mbrojtjen e mjedisit dhe përdorimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore.

5.12. Mobiliet vendosen në mënyrë që të mos pengojnë lëvizjen, aksesueshmërinë dhe evakuimin.

6. Sistemi individual i dëgjimit parlamentar

6.1. Çdo deputet pajiset me kufje elektronike të tipit të përdorur në poligonet e qitjes, të përshtatura për izolimin selektiv të zhurmës dhe dëgjimin e fjalës parlamentare.

6.2. Kufjet projektohen për reduktim pasiv të zhurmës prej së paku 25 dB, me funksion plotësues të reduktimit aktiv, sipas frekuencave dhe karakteristikave të ambientit.

6.3. Sistemi duhet të ruajë kuptueshmërinë e fjalës edhe kur niveli i zhurmës në sallë arrin 95 dB(A).

6.4. Sinjali zanor merret drejtpërdrejt nga mikrofoni i foltores. Zona e synuar e regjistrimit kufizohet në një distancë prej jo më shumë se 30 cm nga kapsula e mikrofonit.

6.5. Përdoren mikrofonë drejtimorë superkardioidë ose hiperkardioidë, të kombinuar me përpunim digjital të sinjalit.

Zërat dhe zhurmat jashtë zonës së synuar reduktohen elektronikisht në nivelin më të ulët teknikisht të arritshëm.

6.6. Sistemi duhet të synojë një raport sinjal–zhurmë (SNR) prej të paktën 20 dB në daljen e përpunuar.

6.7. Vonesa e përgjithshme e transmetimit nga mikrofoni te kufjet nuk duhet të kalojë 20 milisekonda.

6.8. Kufjet pajisen me rregullim individual të volumit dhe kufizim automatik të nivelit të daljes, në përputhje me kërkesat e mbrojtjes së dëgjimit.

6.9. Në rast zhurme të vazhdueshme nga një ose disa sektorë, deputeti mund të aktivizojë modalitetin «Vetëm Foltorja».

Në këtë modalitet transmetohet vetëm sinjali i përpunuar i mikrofonit të folësit të autorizuar. Zhurmat e sektorëve të tjerë reduktohen pa ndërprerë seancën.

6.10. Modaliteti «Vetëm Foltorja» është funksion individual dëgjimi dhe nuk përbën masë disiplinore ndaj deputetëve që prodhojnë zhurmë.

6.11. Njoftimet e emergjencës, sinjalet e evakuimit dhe komunikimet e sigurisë transmetohen në një kanal me përparësi, i cili ndërpret automatikisht izolimin selektiv.

6.12. Sistemi individual duhet të jetë i përputhshëm me sistemin zanor shumëkanalësh Dolby Surround të sallës, duke ruajtur një kanal të veçantë për transmetimin e drejtpërdrejtë të fjalës.

6.13. Mosfunksionimi i kufjeve nuk mund të përdoret për të kufizuar të drejtën e fjalës, votimit ose pjesëmarrjes parlamentare.

7. Qarkullimi në godinë

7.1. Mund të parashikohen korridore, shkallë dhe ashensorë të veçantë për grupimet parlamentare. Përdorimi i tyre është fakultativ.

7.2. Ngjyrat e korridoreve, ashensorëve dhe shkallëve duhet të jenë politikisht neutrale.

7.3. Rekomandohet ngjyra gri e çelët RAL 7035. Përjashtohen ngjyrat që lidhen me simbolet e partive politike, përfshirë nuancat e afërta të tyre.

7.4. Takimet dhe bashkëpunimi ndërmjet deputetëve mbeten të mundshme.

7.5. Parimet përkatëse mund të shqyrtohen edhe për sallat e komisioneve parlamentare.

8. Sektorët individualë dhe parandalimi i abuzimit

8.1. Ndarja ndërmjet grupeve parlamentare përbën organizimin bazë. Krijimi i sektorëve individualë nuk miratohet automatikisht.

8.2. Kërkesa paraqitet te Kryetari i Kuvendit dhe duhet të mbështetet në prova të dokumentuara të përplasjeve fizike ose të një rreziku konkret.

8.3. Për incidentet e përsëritura mund të caktohet një komision ekspertësh, i përbërë nga specialistë të sporteve të kontaktit fizik, mjekësisë ligjore, biomekanikës, sigurisë institucionale dhe së drejtës parlamentare.

8.4. Komisioni shqyrton regjistrimet audiovizive, raportet e sigurisë dhe dokumentacionin mjekësor.

8.5. Eksperti i sporteve të kontaktit vlerëson nëse veprimet përbëjnë kontakt aksidental, demonstrim simbolik, mundje të inskenuar të tipit televiziv të viteve 1970–1980 ose goditje me potencial real dëmtues.

8.6. Eksperti mjekoligjor dokumenton dëmtimet e konstatuara, përfshirë hematomat, gjakderdhjen nga hunda dhe dëmtimet e indeve të buta.

8.7. Eksperti i biomekanikës mund të vlerësojë forcën e goditjes në njuton (N), impulsin në njuton-sekonda (N·s) dhe presionin në kilopaskal (kPa).

8.8. Kur regjistrimet nuk lejojnë përllogaritje të besueshme, në raport shënohet: «Forca e goditjes nuk mund të përcaktohet me besueshmëri.»

9. Klasifikimi administrativ i incidenteve

Kategoria	Përshkrimi	Dokumentacioni
K0	Kontakt aksidental	Regjistrim audioviziv
K1	Shtyrje ose kapje fizike	Regjistrim dhe raport
K2	Goditje pa dëmtim të konstatuar	Regjistrim dhe ekspertizë
K3	Goditje me dëmtim të konstatuar	Dokumentacion mjekësor
K4	Përplasje të përsëritura me dëmtime	Dokumentacion i disa incidenteve

9.1. Klasifikimi shërben për vlerësimin administrativ të kërkesave.

9.2. Nuk kërkohet dëmtim fizik si kusht për marrjen e masave të menjëhershme mbrojtëse.

9.3. Kryetari i Kuvendit merr vendim të arsyetuar, sipas kompetencave të përcaktuara në Rregulloren e Kuvendit.

9.4. Kërkesat e përsëritura pa prova të reja mund të shqyrtohen së bashku.

9.5. Sektorët individualë janë të përkohshëm dhe rishikohen periodikisht.

10. Kodi i sjelljes parlamentare

Propozohet një kod me dhjetë rregulla:

1. Respektimi i integritetit fizik të deputetëve.

2. Ndalimi i dhunës fizike.

3. Ndalimi i kërcënimeve fizike.

4. Ndalimi i hedhjes së objekteve.

5. Ndalimi i dëmtimit të mobilieve dhe pajisjeve.

6. Ndalimi i bllokimit të hyrjeve dhe daljeve.

7. Respektimi i procedurave për marrjen e fjalës.

8. Respektimi i të drejtave të deputetëve të tjerë.

9. Mosndërhyrja në sistemet teknike.

10. Zgjidhja e mosmarrëveshjeve sipas Rregullores së Kuvendit.

Kodi zbatohet në mënyrë të barabartë. Shkeljet trajtohen sipas procedurave ligjore.

11. Ambientet alternative

11.1. Për raste të veçanta mund të ofrohen ambiente alternative brenda godinës së Kuvendit.

11.2. Përdorimi i tyre është fakultativ dhe nuk zëvendëson të drejtën e pjesëmarrjes fizike në sallën plenare.

11.3. Lidhja audiovizive duhet të synojë një vonesë jo më shumë se 200 milisekonda, në mënyrë që replikat të mos humbasin efektin e tyre.

12. Sistemi i mbrojtjes nga zjarri

12.1. Propozohet shqyrtimi i instalimit ose përshtatjes së një sistemi automatik spërkatjeje me ujë nga tavani.

12.2. Për funksionet shtesë të propozuara shqyrtohet temperatura e ujit ndërmjet 24 °C dhe 26 °C. Ndikimi i mundshëm qetësues mbetet objekt verifikimi të veçantë.

12.3. Përmasa e synuar e pikave nuk duhet të kalojë 0,3 mm, me qëllim krijimin e një mjegullimi të imët dhe shmangien e ndjesisë së ndëshkimit.

12.4. Mund të shqyrtohet shtimi fakultativ i glukozës në përqendrim 0,5 %, pas vlerësimit mjekësor dhe teknik. Efekti i pretenduar mbi nervozizmin nuk konsiderohet i provuar.

12.5. Për ruajtjen e neutralitetit politik, çdo përbërje e miratuar duhet të jetë e njëjtë për të gjithë sektorët. Nuk parashikohet përbërje e ndryshme sipas përkatësisë politike ose gjendjes shëndetësore të deputetëve.

12.6. Nëse miratohet përdorimi i ujit me përbërës shtesë, shqyrtohet përdorimi i dokumenteve parlamentare rezistente ndaj lagështisë dhe ngjitjes.

12.7. Sistemi mund të ketë aftësi teknike të aktivizimit zonal. Megjithatë, çdo aktivizim i nevojshëm për mbrojtjen nga zjarri drejtohet vetëm nga kriteret e sigurisë, jo nga përkatësia politike e sektorëve.

12.8. Sistemi nuk përdoret si mjet disiplinor.

12.9. Funksioni i mbrojtjes nga zjarri ka përparësi absolute. Asnjë përbërës shtesë ose modalitet spërkatjeje nuk lejohet pa verifikimin e përputhshmërisë me kërkesat e sigurisë dhe miratimet përkatëse.

13. Referenca historike

13.1. Kanuni i Lekë Dukagjinit njeh institucionin e besës dhe praktika të ndërmjetësimit e pajtimit.

13.2. Propozimi aktual shqyrton sigurimin e distancës fizike përmes mjeteve arkitekturore dhe teknike.

13.3. Referenca ka karakter krahasues dhe nuk përbën bazë juridike për organizimin e Kuvendit.

14. Përputhshmëria juridike

14.1. Zbatimi kërkon shqyrtimin dhe, sipas nevojës, ndryshimin e Rregullores së Kuvendit.

14.2. Duhet të verifikohet përputhshmëria me Kushtetutën, përfshirë nenet 73, 75 dhe 76.

14.3. Ndarja fizike nuk duhet të kufizojë të drejtën e fjalës, votimit, pjesëmarrjes dhe ushtrimit të mandatit.

14.4. Duhet të respektohen kërkesat e legjislacionit për ndërtimin, mbrojtjen nga zjarri, aksesueshmërinë dhe evakuimin.

14.5. Ndryshimi i Rregullores nuk zëvendëson kërkesat kushtetuese.

15. Kohëzgjatja dhe rishikimi

15.1. Ndarjet janë masa të rishikueshme.

15.2. Rishikimi i parë kryhet jo më vonë se 24 muaj pas instalimit.

15.3. Një vlerësim i përgjithshëm kryhet brenda katër vjetësh dhe, në çdo rast, para përfundimit të legjislaturës.

15.4. Ndarjet mund të zvogëlohen ose hiqen kur vlerësimi i dokumentuar i rrezikut e lejon.

16. Studimi i fizibilitetit

Para zbatimit, ekspertë të pavarur duhet të vlerësojnë:

1. Kushtet arkitekturore dhe konstruktive, përfshirë ngarkesën shtesë nga mobiliet prej guri.

2. Materialet, sistemin modular dhe qëndrueshmërinë fizike.

3. Sistemin e kontrollit të aksesit dhe hyrjen në foltore.

4. Akustikën, kanalet e gdhendura në gur dhe sistemin individual të dëgjimit.

5. Përputhshmërinë kushtetuese dhe ligjore.

6. Mbrojtjen nga zjarri, ventilimin dhe evakuimin.

7. Alternativat më pak ndërhyrëse.

8. Kostot e instalimit, mirëmbajtjes dhe rikonfigurimit.

PJESA III — KOSTOT INDIKATIVE

Zëri	Kosto orientuese
Panele xhami sigurie, 420 m²	399 000 EUR
Përshtatja e sistemit kundër zjarrit	210 000 EUR
Sistemi i kontrollit të tymit	140 000 EUR
Kabina e foltores	85 000 EUR
Përshtatja e korridoreve	22 000 EUR
Rrjeta mbrojtëse	17 100 EUR
Elemente plotësuese	4 900 EUR
Nëntotali i zërave të vlerësuar	878 000 EUR
Mobiliet standarde prej guri dhe instalimi	Për t’u përcaktuar
Sistemi individual i kufjeve dhe përpunimit akustik	Për t’u përcaktuar
Kanalet akustike të gdhendura në gur	Për t’u përcaktuar
Certifikimi i karrigeve personale	Për t’u përcaktuar
Investimi i përgjithshëm	Për t’u përcaktuar nga studimi

Kosto vjetore indikative e zërave ekzistues: 67 500 EUR, pa përfshirë mirëmbajtjen shtesë të mobilieve prej guri dhe sistemeve të reja akustike.

Shifrat janë orientuese dhe nuk përbëjnë preventiv të miratuar.

DISPOZITË PËRFUNDIMTARE

Ndarja fizike modulare synon të pengojë kontaktin fizik të drejtpërdrejtë ndërmjet deputetëve të grupimeve të ndryshme, pa i larguar ata nga salla plenare dhe pa kufizuar ushtrimin e mandatit.

Mobiliet prej guri, sistemet e kontrollit të aksesit dhe pajisjet e dëgjimit selektiv përbëjnë masa plotësuese për funksionimin e bashkëjetesës parlamentare sipas parametrave objektivë.

Zbatimi kushtëzohet nga përputhshmëria kushtetuese, studimi i fizibilitetit dhe vendimmarrja e organeve kompetente.

Statusi: Projekt-propozim konceptual.

Karakteri: Politikisht neutral.

Efekti juridik: Dokument paraprak, pa autorizim për ndërhyrje ndërtimore.

(c) 2026 Pifto. Të gjitha të drejtat të rezervuara.