VAJI I BYLBYLIT (II) 4

Kur po krahasoja mënyrën si ishte dhënë anglishtja whistleblower në gjuhë të ndryshme të Europës, më bëri përshtypje që Wikipedia jepte gola profonda për italishten, një zgjidhje që m’u duk e stisur, dhe jo vetëm ngaqë vinte si kalk i anglishtes deep throat, por edhe ngaqë në anglishte deep throat ka kuptim të ndryshëm nga whistleblower.

More…

KRIZA PREK TË HUAJT Përgjigje

Instituti italian i statistikës (Istat) ka botuar së fundi raportin vjetor për situatën në vend. Kuadri që del për të huajt është vërtet alarmant. Për faj të krizës ekonomike, situata e punonjësve imigrantë po rëndohet dita ditës. Nga të dhënat e institutit del qartë se përqindja e punësimit është ulur, kurse ajo e papunësisë është rritur. Çka na detyron të reflektojmë është fakti se shifrat janë më të theksuara për imigrantët, në krahasim me vendasit. Me pak fjalë, papunësia ka goditur më keq punonjësit e huaj. More…

ZËVENDËSIM APO SHTIM? 1

Debatet rreth raporteve problematike mes standardit dhe dialekteve janë kapur peng i një keqkuptimi; edhe pse, kur vjen puna te pozicionet e disa ekspertëve, më shumë se për keqkuptim duhet folur për keqbesim.

Ky keqkuptim – le ta quajmë kështu – i ka rrënjët në kundërvënien midis dy mekanizmave që veprojnë në kulturë, për ta ndryshuar këtë: zëvendësimit dhe shtimit. Zëvendësimin e gjen në sisteme të shtangëta dhe të njëtrajtshme, që nuk e pranojnë variacionin; shtimin e ndesh, përkundrazi, në sisteme të hapura, të cilat variacioni nuk i fut dot në krizë, madje i ushqen.

More…

KUQEZINJTË KUNDËR YLBERIT 1

Po qarkullon në mediat një peticion i quajtur Famije e shëndoshë – Atdhe i shëndoshë, në përgjigje të një parade të komunitetit gay në Tiranë dhe që tashmë po nënshkruhet nga një numër në rritje “intelektualësh”.

Nuk kam ndërmend të cenoj, as të diskutoj të drejtën e këtyre tashmë 50 e kusur grave dhe burrave për t’iu kundërvënë kolektivisht në publik një dukurie sociale ende kontroversiale si alternativa gay, as për të mbrojtur konceptin që ata kanë, për një institucion sërish social, si familja.

More…

ATA QË NUK JAPIN 13

Lypësit e Tiranës nuk lypin fjalë, por vepra – ndryshe vështirë të thuash gjëkafshë të re. I ndesh kudo rreth e rrotull lagjeve të qendrës: fëmijë, pleq, sakatë, pa duar, të çalë, me njërin sy të prishur, pa njërën këmbë, pa të dyja këmbët, memecë, nëna me fëmijë në gji – secili më i përvuajtur se tjetri, në konkurrencë të heshtur. Disa rrinë trotuareve, të tjerë futen në kafenetë dhe në restorantet; disa qëndrojnë ulur, të tjerë shtrirë, të tjerë në lëvizje të pandërprerë; disa vetëm të zgjatin dorën, të tjerë të kërkojnë lëmoshën haptazi, dhe, sipas rastit, edhe të bekojnë bujshëm, kur u jep.

More…

JANI DHE GJONI 31

Në një shkrim të mëparshëm në blog, u hap një debat në komentet mbi pretendimin e shqiptarësisë të një kategorie emrash të përveçëm. Konkretisht, u bë fjalë, në mënyrë krahasimore mbi emrat Jani dhe Gjon. Ka një ide në qarqe të caktuara me pretendim nacionalist, të cilat ia mohojnë “shqiptarësinë” disa emrave të përveçëm, që përndryshe kanë përdorim të gjerë ndër shqiptarë sot. Kjo dukuri shtrihet dhe në emra të tjerë, kryesisht në përdorim prej ortodoksëve shqiptarë, të quajtur ndryshe – në mënyrë derogative – si “emra grekë” (në të njëjtën kategori mund të vendosen dhe të tjerë emra si Vasil, Vangjel, Sotir, Jorgo e me radhë).

More…

LIGJ, TEATËR DHE DHIMBJE 5

nga Evdotea

“Ministria e Punëve të Jashtme shpreh ngushëllimet për humbjen tragjike të jetëve të gardianit të burgut të Malandrinos në Greqi, Jorgos Cironis, dhe të shtetasit shqiptar Ilia Kareli që vuante dënimin në këtë burg.”

Është një nga pesë fjalitë me të cilat Ministria e Punëve të Jashtme të Shqipërisë likuidoi vrasjen në mënyrë mizore të shtetasit shqiptar Ilia Kareli, i njohur ndryshe si Kudret Kume, ose Kudret Kume a/k/a  Ilia Kareli, ose Kudret Kume – si homogjen i njohur me emrin Ilia Kareli.

More…

MEMECLLËK 2

Historia që solli këtu Pishaku, për prostitutën nga Shqipëria, në Caserta të Italisë, që aq shumë nuk dinte italisht, sa tutori ia kish shkruar tarifat për klientët në shpinë të dorës, më bëri të mendoj për gjuhën që u duhet të flasin imigrantëve pa letra.

Ideja, ose më mirë realiteti i një shqiptari të imigruar rishtas përtej Adriatikut, por që megjithatë nuk e flet italishten, ende u duket absurde edhe italianëve, edhe tanëve këtej; edhe pse italianëve ca më shumë – meqë këta ishin mësuar ndërkohë t’i shihnin shqiptarët si italianë të llojit tjetër, ose si shëmbëlltyrën e vet të përmbysur.

More…

KUR U NDANË, KËTO NA RANË Përgjigje

Herët e fundit që kam qenë në Tiranë dhe më ka bërë përshtypje ajri tepër i ndotur i kryeqytetit, ua kam hedhur ndonjëherë muhabetin njerëzve, kështu si për solidaritet.

Reagimet kanë qenë të përziera – ndonjëherë, për mirësjellje, bashkëfolësit kanë rënë dakord me mua; të tjerë kanë marrë një pamje në fytyrë si të trazuar, dhe janë përpjekur të ma shpjegojnë se pse është kështu (ndërtimet, motorët diesel të makinave, tejshtrirja e sipërfaqeve urbane).

More…

VËMENDJA VDIQ? 5

Pi një kafe me shokun dhe bashkëbisedimi ndërpritet rregullisht nga telefonat që vijnë nga celularët modernë; tingujt e zileve, gjithnjë e më të personalizuara, e kthejnë muhabetin në një film me ndërprerje reklamash, ku filmi janë bisedat, por me të tjerët, jo me shokun. Në një farë mënyrë kafja kthehet në shqetësim për telefonat që vijnë të shumta, shpeshherë për të nxitur të tjera.

More…

KUR TË TRADHTON GOJA 1

Përfytyroni këtë situatë: në një darkë, të afrohet dikush që sapo e ke njohur, dhe fillon të të flasë në dialekt të kulluar. Pyetja: cili do të ishte reagimi juaj?

Kjo më ndodh edhe mua ndonjëherë. Natyrisht, nuk pres që njerëzit në situata informale të më flasin si folësit e radios – edhe kjo do të kërkonte shpjegimin përkatës. Prandaj nuk e kam fjalën për theksin, ose ngjyrën që ia jep prejardhja të folurit; por për dialektin e mirëfilltë.

Nganjëherë pyes veten nëse unë di akoma të flas në dialekt. Kushedi, pak tironçe ia them, edhe pse ajo që përdor unë do të klasifikohej më tepër si gegnishte jugore e përgjithshme: ca pjesore të shkurtuara (paske vu bark), ndonjë rotacizëm të munguar (lene mos e pyt), ndonjë diftong i thjeshtuar (u vonun pak).

More…

TË BURGOSURIT E DILEMËS 9

Dy ndërhyrje të rëndësishme në blog këto ditët e fundit: nga njëra anë, E. Dusha parashtroi, në hollësi, një hipotezë për dinamikën e marrëdhënieve mes skifterëve dhe pëllumbave, në shoqërinë shqiptare, por në marrëdhënie edhe me shtetin, të parë në këtë rast si super-skifter; nga ana tjetër, Kapedani pikturoi një tablo të trishtuar të sistemit të kualifikimit akademik sot në Shqipëri.

Çfarë i bashkon të dy këto ese është, veç tematikës dhe shqetësimeve të ngjashme, referimi implicit ndaj teorisë së lojërave. Në fakt, edhe modeli skifterë-pëllumba, edhe ky tjetri i një sistemi kualifikimi shkencor si pasuri të përbashkët (commons) të shkatërruar nga defektorët ose free riders, nuk janë veçse forma të dilemës së të burgosurit, të cilën disa e mbajnë për problemin qëndror të sociologjisë sot.

More…