LIGJ, TEATËR DHE DHIMBJE 5

nga Evdotea

“Ministria e Punëve të Jashtme shpreh ngushëllimet për humbjen tragjike të jetëve të gardianit të burgut të Malandrinos në Greqi, Jorgos Cironis, dhe të shtetasit shqiptar Ilia Kareli që vuante dënimin në këtë burg.”

Është një nga pesë fjalitë me të cilat Ministria e Punëve të Jashtme të Shqipërisë likuidoi vrasjen në mënyrë mizore të shtetasit shqiptar Ilia Kareli, i njohur ndryshe si Kudret Kume, ose Kudret Kume a/k/a  Ilia Kareli, ose Kudret Kume – si homogjen i njohur me emrin Ilia Kareli.

More…

MEMECLLËK 2

Historia që solli këtu Pishaku, për prostitutën nga Shqipëria, në Caserta të Italisë, që aq shumë nuk dinte italisht, sa tutori ia kish shkruar tarifat për klientët në shpinë të dorës, më bëri të mendoj për gjuhën që u duhet të flasin imigrantëve pa letra.

Ideja, ose më mirë realiteti i një shqiptari të imigruar rishtas përtej Adriatikut, por që megjithatë nuk e flet italishten, ende u duket absurde edhe italianëve, edhe tanëve këtej; edhe pse italianëve ca më shumë – meqë këta ishin mësuar ndërkohë t’i shihnin shqiptarët si italianë të llojit tjetër, ose si shëmbëlltyrën e vet të përmbysur.

More…

KUR U NDANË, KËTO NA RANË Përgjigje

Herët e fundit që kam qenë në Tiranë dhe më ka bërë përshtypje ajri tepër i ndotur i kryeqytetit, ua kam hedhur ndonjëherë muhabetin njerëzve, kështu si për solidaritet.

Reagimet kanë qenë të përziera – ndonjëherë, për mirësjellje, bashkëfolësit kanë rënë dakord me mua; të tjerë kanë marrë një pamje në fytyrë si të trazuar, dhe janë përpjekur të ma shpjegojnë se pse është kështu (ndërtimet, motorët diesel të makinave, tejshtrirja e sipërfaqeve urbane).

More…

VËMENDJA VDIQ? 5

Pi një kafe me shokun dhe bashkëbisedimi ndërpritet rregullisht nga telefonat që vijnë nga celularët modernë; tingujt e zileve, gjithnjë e më të personalizuara, e kthejnë muhabetin në një film me ndërprerje reklamash, ku filmi janë bisedat, por me të tjerët, jo me shokun. Në një farë mënyrë kafja kthehet në shqetësim për telefonat që vijnë të shumta, shpeshherë për të nxitur të tjera.

More…

KUR TË TRADHTON GOJA 1

Përfytyroni këtë situatë: në një darkë, të afrohet dikush që sapo e ke njohur, dhe fillon të të flasë në dialekt të kulluar. Pyetja: cili do të ishte reagimi juaj?

Kjo më ndodh edhe mua ndonjëherë. Natyrisht, nuk pres që njerëzit në situata informale të më flasin si folësit e radios – edhe kjo do të kërkonte shpjegimin përkatës. Prandaj nuk e kam fjalën për theksin, ose ngjyrën që ia jep prejardhja të folurit; por për dialektin e mirëfilltë.

Nganjëherë pyes veten nëse unë di akoma të flas në dialekt. Kushedi, pak tironçe ia them, edhe pse ajo që përdor unë do të klasifikohej më tepër si gegnishte jugore e përgjithshme: ca pjesore të shkurtuara (paske vu bark), ndonjë rotacizëm të munguar (lene mos e pyt), ndonjë diftong i thjeshtuar (u vonun pak).

More…

TË BURGOSURIT E DILEMËS 9

Dy ndërhyrje të rëndësishme në blog këto ditët e fundit: nga njëra anë, E. Dusha parashtroi, në hollësi, një hipotezë për dinamikën e marrëdhënieve mes skifterëve dhe pëllumbave, në shoqërinë shqiptare, por në marrëdhënie edhe me shtetin, të parë në këtë rast si super-skifter; nga ana tjetër, Kapedani pikturoi një tablo të trishtuar të sistemit të kualifikimit akademik sot në Shqipëri.

Çfarë i bashkon të dy këto ese është, veç tematikës dhe shqetësimeve të ngjashme, referimi implicit ndaj teorisë së lojërave. Në fakt, edhe modeli skifterë-pëllumba, edhe ky tjetri i një sistemi kualifikimi shkencor si pasuri të përbashkët (commons) të shkatërruar nga defektorët ose free riders, nuk janë veçse forma të dilemës së të burgosurit, të cilën disa e mbajnë për problemin qëndror të sociologjisë sot.

More…

PËLLUMBA, SKIFTERË DHE PUPLA (JASTËKU) 7

nga Elton Dusha

 “Njeriu jeton në një shoqëri në mënyrë që të përmbushë ëndrrat dhe dëshirat e tij; dhe e vetmja arsye për krijimin e një autoriteti qendror është mundësimi i një ambienti që lehtëson këtë përmbushje…”

Pierre Elliot Trudeau

Shkrimi i Xha Xhait Pëllumba dhe Skifterë vë në pah një debat të vjetër institucionalist që e sheh zhvillimin e një shoqërie si një formë konkurrence midis aktiviteteve prodhuese (pëllumbave) dhe atyre zhvatëse (rent seeking, extractive), të të ashtuquajturve skifterë. Në të vërtetë,  ky argument, me uniforma të ndryshme (Douglass North, Putnam, Acemoglu & Robinson, Besley & Persson) ka kohë që paraqitet në tregun e ideve si një nga arsyet me thelbësore të rrënimit/lulëzimit të shoqërive moderne.

More…

DETI KOS 5

I kemi ndjekur ngjarjet – skandalet dhe protestat – në Universitetin e Prishtinës ku, me ç’po duket e ç’po thuhet në mediat, një numër i madh profesorësh dhe drejtuesish të atij institucioni kanë mashtruar, me qëllim që të përparojnë në karrierën akademike.

Këta profesorë – që sot e kësaj dite ua bashkëngjitin gradat dhe titujt e fituar emrave të tyre – kanë botuar artikuj në revista fantazma dhe pa reputacion online, një pjesë edhe me pagesë, për të plotësuar kriteret formale të kualifikimit shkencor, të imponuara nga institucioni përkatës.

Dukuria mund të përshkruhet si një formë e free riding (ose freeloading), të cilën e patëm cekur para pak javësh në Peizazhet.

Dhe ja pse: ekziston një sistem akademik, në Perëndim, për organizimin e punës akademike, shkencore dhe didaktike në Universitetet – i cili rregullon, ndër të tjera, përparimin në karrierë, marrjen e gradave dhe të tenure-s, procesin e botimit në revista shkencore peer reviewed dhe, në përgjithësi, pritet të garantojë cilësinë e mësimdhënies dhe të kërkimit në këto institucione.

More…

KRIME E PERCEPTIME 2

Kohët e fundit mediat shqiptare po e bombardojnë publikun me lajme për bomba me celularë, vrasje makabre, tritol në banesa e automjete, trafiqe droge, vrasje për motive të dobëta, grabitje bankash, aksidente rrugore, përdhunime, e kështu me radhë. Kronika e zezë po i nxin faqet e para të gazetave. Nuk vihet në dyshim vërtetësia e informacionit, aq më tepër kur, përveç pamjeve e dëshmive, shoqërohen nga deklaratat e pashmangshme të Ministrisë së Brendshme që informon rregullisht qytetarët për aksionet e policisë. Në këtë rast mediat nuk tregojnë të pavërteta, por vala e krimeve të raportuara e rrit detyrimisht e me të drejtë shqetësimin e publikut.

Mirëpo, siç dihet prej kohësh nga studimet sociale, krimi jo gjithnjë ka lidhje me perceptimin e sigurisë. Me fjalë të tjera rritja ose ulja e krimeve nuk ka raport të drejtpërdrejt me rritjen ose uljen e shqetësimit të qytetarëve për sigurinë publike. Ka raste që lakorja e grafikut të krimeve rezulton në ulje, kurse ajo e perceptimit të rrezikut ndaj krimeve ndjek kahun e kundërt. Studime të hollësishme në shumë vende të botës kanë vërtetuar se emocionet e publikut nuk varen nga numrat e krimeve të kryera. Ka krime që e tronditin aq shumë publikun dhe ua tërheqin aq shumë vëmendjen mediave, saqë ndryshojnë edhe perceptimin e sigurisë.

More…

PËLLUMBA DHE SKIFTERË 7

Le të pyesim nëse çështja e shëndetit social mund të shtrohet dhe të diskutohet jashtë kornizimit etik, ose referencës ndaj së mirës dhe së keqes.

Një model të thjeshtuar për këtë e kam gjetur në Liars and Outliers: Enabling the Trust that Society Needs to Thrive, nga Bruce Schneider, i cili i referohet në këtë rast një modeli nga teoria e lojërave, të quajtur Loja e Skifterëve dhe Pëllumbave, të zhvilluar nga John Maynard Smith dhe George R. Price në 1971.

Këtu më poshtë po e përshkruaj këtë model sipas parashtrimit që i bën Schneider (në kapitullin e tretë të librit).[1]

Të përfytyrojmë një komunitet individësh që ndjekin strategji të ndryshme për të mbijetuar. Disa bashkëpunojnë, të tjerë i shkelin rregullat (angl. defect). Këta të fundit janë skifterët: agresivë nga natyra, të dhunshëm, sulmojnë individë të tjerë dhe mbrohen me forcë, nëse i sulmon kush tjetër. Grupi i dytë, ose ata që bashkëpunojnë me njëri-tjetrin, janë pëllumbat: paqësorë, i ndajnë të mirat me pëllumba të tjerë dhe tërhiqen kur i sulmon kush.[2] Për shembull, kur dy pëllumba gjejnë ushqim, bashkëpunojnë dhe e ndajnë ushqimin me njëri-tjetrin. Kur një skifter dhe një pëllumb gjejnë ushqim, skifteri ia merr ushqimin pëllumbit. Kur dy skifterë gjejnë ushqim, ata luftojnë mes tyre derisa njëri fiton, me një farë probabiliteti që tjetri të vritet gjatë përleshjes, ose të lëndohet rëndë.

More…

MËDITJET E NDERIT 19

Para pak ditësh, ministri i Shëndetësisë Ilir Beqja paraqiti një ankesë, pranë Urdhrit të Mjekut, kundër dy mjekëve të Spitalit Ushtarak, të cilët dhanë deklarata publike të gënjeshtërta në lidhje me vrasjet e 21 janarit 2011.

Në lidhje me këtë gjest të rëndë të këtyre dy profesionistëve shkroi një editorial tani edhe Skënder Minxhozi, tek Tema.

Mjekët në fjalë, dr. Koçeku dhe dr. Gega, ishin në gjendje t’i jepnin publikut, aso kohe, atë pjesë të së vërtetës që mundeshin – por zgjodhën të gënjejnë, sipas çfarë shkruhet dhe thuhet; për të mbrojtur palën vrastare.

Gjunjëzimi i ekspertit para pushtetit nuk habit; sepse eksperti rregullisht i gjunjëzohet pushtetit (kur iu desh pushtetit ndonjë ekspert dhe nuk e gjeti?).

Është e rëndë, megjithatë, kur një mjek luan me pritshmëritë e publikut; sepse mjekun e duam të jetë jo vetëm ekspert dhe rrogëtar, por edhe autoritet moral, me akses të privilegjiuar ndaj së vërtetës.

Po të shohësh tani rolin që luan dhe peshën që ngre fjala e ekspertit në proceset hetimore dhe gjyqësore, e kupton edhe më mirë se çfarë shkatërron pikërisht gënjeshtra e këtyre mjekëve, ose edhe vetëm shpërfillja ndaj realitetit ashtu siç vetëm ai mund ta shohë.

More…

VIZA E JABANXHIUT 4

kryqezim_binareshBatuta, në qoftë se mund ta quajmë kështu, e një politikani shqiptar për vizat që u duhen kërkuar “jabanxhinjve” për të hyrë në Tiranë, përmbante informacione tekstuale e nëntekstuale të mëtejshme, që kaluan pa u analizuar. E vetmja “meritë” e batutës, për të cilën u kërkua falje publikisht, është se na jep mundësinë t’u rikthehemi disa temave për të sqaruar, in primis politikës vetë, disa koncepte bazike të domosdoshme.

Nëse jabanxhi, sipas Fjalorit shqip është “njeriu që ka ardhur nga një vend tjetër e nuk e njeh ende mirë vendin ku ka ardhur; i ardhur, i huaj”, është e qartë se askush nga ne nuk nënkupton me fjalën jabanxhi të huajt, pra personat me kombësi tjetër, por shqiptarët që i drejtohen kryeqytetit nga vise të ndryshme, nga jugu e veriu. Këtu na ndihmon edhe konteksti ku është shprehur mendimi. Po viza ç’hyn këtu si fjalë? Sipas gjasës, është përdorur në mënyrë figurative, në kuptimin e kontrollit, megjithatë si fjalë është jo vetëm e fortë, por edhe e keqkuptueshme. More…

TIRANA STACION I FUNDIT 9

Pas një batute të lëshuar – si të gjitha batutat – në media, të një personi pa virtyte politike, në lidhje me nevojën që “jabanxhinjve” t’u kërkohet vizë, për të hyrë në Tiranë, është hapur sërish debati rreth temave primordiale që shqetësojnë sot rëndshëm psiken e shqiptarit: kryeqyteti përballë provincës, veriu përballë jugut, qytetari përballë katundarit.

Çështja, sikurse e dimë të gjithë, lidhet me mbipopullimin e Tiranës, pasojë e drejtpërdrejtë e liberalizimit të lëvizjes së njerëzve – e drejtë njerëzore elementare; por jo vetëm. Ajo përmbledh në vetvete të gjitha plagët e mprehta sociale, urbane dhe të governancës, që po e shkatërrojnë Shqipërinë që prej njëzet e kusur vjetësh.

Zhvendosja e madhe e popullatës drejt Tiranës jo vetëm shkakton trauma të mëdha në indin social të qytetit-kryeqytet, por edhe është ajo vetë pasojë traumash sociale po aq të mëdha.

More…

FJALË NË AKULL 2

Gazetat përcollën një incident kurioz gjatë summit-it të Prizrenit – kryeministri Thaçi iu drejtua homologut të vet Rama, për ta pyetur: “A nirthte?” (“A nirdhte?” sipas disa burimeve të tjera), duke përdorur një fjalë që Ramës do t’i jetë dëgjuar e panjohur.

Citoj nga Gazeta Shqiptare:

Rama e ka parë pak i çuditur, por këtë e ka kapur shpejt Thaçi, që e ka shqipëruar pak pyetjen. “A pate të ftohtë?”, e përsërit pyetjen Thaçi, ndërsa atëherë Rama ia ktheu “Jo, jo në rregull ishte”.

Kryeministri i Shqipërisë nuk arrin ta deshifrojë pyetjen, shkruante ResPublica që në titull.

Ndërsa gazeta Express:

[Rama] i ka kërkuar [Thaçit] me shikim që ta përsëriste batutën. Por Thaçi ia përsëriti në një formë të shqipes standarde: “A pate ftohtë”? “Jo, jo, në rregull ishte”, ia prêt Rama, i kënaqur që pyetja i erdhi në një formë të kuptueshme.

Pështjellim i padëshiruar, pra – midis dy kryeministrave dhe në komentet e mediave.

More…

NJË VRASJE, SHUMË POLEMIKA 1

nyjeViti 2013 u mbyll në Shqipëri me një vrasje e shumë polemika. Sipas mediave, një shtetas shqiptar, i akuzuar për plagosjen e një polici më 28 dhjetor në Durrës, u vra nga forcat speciale të rendit në mbrëmjen e 30 dhjetorit 2013. Në pak ditë, kjo ngjarje ndezi debate e komente të ashpra në politikë, media e rrjete sociale; në të vërtetë, nuk ishte ngjarja tragjike në vetvete, se sa dy reagime specifike që i ndezën diskutimet në internet e gjetiu.

More…

MË BËJ MINISTËR 10

Mbase keni dëgjuar për Parimin e Peter-it (Peter Principle), një teori administrative sipas së cilës, çdo organizatë ku punonjësit promovohen në karrierë nëse shkëlqejnë në punët ku janë aktualisht herët a vonë do të përfundojë e drejtuar nga inkompetentët.

Emri këtij parimi i vjen nga autori Laurence J. Peter që e formuloi për herë të parë teorinë, në vitin 1969, në një libër me titull: The Peter Principle: Why Things Always Go Wrong.

Libri është shkruar me humor dhe lexohet me ëndje; por në fakt, inkompetenca në postet drejtuese është pasojë logjike e meritokracisë. Për ta thënë me autorin, punonjësit në një kompani që vepron mbi baza meritokratike do të përparojnë në karrierë derisa të arrijnë nivelin e duhur të inkompetencës.

More…

TRADHTIA E BESNIKËVE 20

Në romanin fantashkencor Quarantine, të Greg Egan-it, ndesha në një situatë që më çoi mendërisht në kohët e spastrimeve të përgjakshme brenda kupolës totalitare.

Nuk po hyj në hollësitë e fabulës së romanit – e ndërlikuar dhe e panevojshme për çka dua të parashtroj. Po them vetëm se një organizatë klandestine, The Ensemble, e kapi rob personazhin kryesor të romanit Nick Stavrianos, teksa ky përpiqej të depërtonte në një laborator super-sekret të organizatës, dhe në vend që ta hiqte qafe, e rekrutoi.

More…

LAJMI I KAFSHIMIT 1

qeni_dhe_i_zotiKush ka lexuar qoftë një libër të vetëm për gazetarinë, me siguri do ta ketë hasur maksimën e famshme të qenit dhe njeriut. “Kur një qen kafshon njeriun nuk përbën lajm, sepse ndodh shpesh. Por në qoftë se njeriu kafshon një qen, ky është lajm”. Pavarësisht autorësisë, meqë fjalia e njohur u atribuohet gazetarëve të ndryshëm, fakti është se rregulli për mediat vlen edhe sot e kësaj dite. Kemi të bëjmë me karakteristikat që e shndërrojnë ngjarjen në lajm, ose rrethanat që e kushtëzojnë informacionin të ngjallë interes për mediat e publikun.

Po ta merrnim si absolut rregullin e mësipërm të qenit, lajmi i botuar nga Balkanweb (29.12.2013), me titull “Tiranë, fëmija 10-vjeçar kafshohet nga një qen, prindërit denoncojnë pronarin në polici”, nuk duhet ta kishte parë dritën e botimit. More…

QENI NË PASQYRË 18

Kur e nxorën tradhtar tani së fundi ungjin e liderit koreano-verior, Kim Jong-un, më tërhoqi gjuha e përdorur në komunikatën zyrtare të agjencisë koreano-veriore të lajmeve KCNA, ku i akuzuari Chang Song-thaek cilësohej si “më i keq edhe se një qen.”

Dhe kjo për dy arsye – më parë, ngaqë kështu vetvetiu, kur dëshiron të gjesh një metaforë zoologjike për një njeri të lig, të pashpirt, intrigant, vrasës, armik të popullit, e me radhë, qeni nuk është kafsha e parë që të vjen logjikisht në mendje; dhe pastaj, ngaqë cilësimin e “Tjetrit” si qen e kemi dëgjuar shpesh e rëndom, në vitet e ashpra të totalitarizmit në Shqipëri.

More…

KALLKAN DOLLAPËT 3

“Funksioni i çdo sirtari është të lehtësojë, të aklimatizojë vdekjen e sendeve duke i detyruar të kalojnë përmes një hapësire të përshpirtshme, një faltoreje të pluhurt ku, duke u hequr sikur po i mbajmë gjallë, u lejojmë atyre një interval dinjitoz agonie të errët…” shkruan Roland Barthes te autobiografia e tij mozaike, Roland Barthes by Roland Barthes.

Kur e lexova këtë pasazh, m’u kujtua jo ndonjë sirtar në shtëpi, edhe pse kemi plot të tillë, të mbushur me sende të varur pezull midis vdekjes dhe mundësisë, sado të brishtë të ripërdorimit; por frigoriferi, ku tërhiqen për të kaluar muzgun e tyre gjellët e mbetura, sallatat tashmë të lodhura, salcat pikante të paketuara ngjeshur, në arkivole plastike, ose tase prej balte të mbuluar me plastmas të tejdukshëm; fruta të qëruara përgjysmë, si natyra të qeta të lëna edhe ato përgjysmë, pse tepër të ngjashme me natyra të qeta të mëparshme.

More…

NJË ORË KAFE 3

ore me filxhanShqiptarët e postotalitarizmit kanë importuar çdo gjë nga jashtë: veshmbathje, ide, mënyra jetese, ligje, bashkëshortë, programe kompjuterikë, muzikë, art, domate, kuzhinë, ëmbëlsira, vese, verë, virtyte, e kështu me radhë deri në hollësi. Krejt normale. Të gjitha vendet që hapen ndaj botës, sidomos kur janë të vegjël, sillen në këtë mënyrë. Është e pashmangshme. Por a mund të importohet çdo gjë? Edhe mundet, por ndonjëherë mallrat, ose idetë që hidhen në treg e që vijnë nga jashtë, jo gjithnjë përputhen me mendësinë vendase. Herë kanë vështirësi për t’u afrirmuar, herë imponohen me autoritet, herë përvetësohen sikur të ishin traditë. More…

TË UDHËTOSH PA BILETË 14

pulmanKur studioja në Romë, si pasuniversitar, merrja nga shteti italian një bursë fare modeste: 600 mijë lireta në muaj (në atë kohë, rreth 400 dollarë). Kombinimi i këtyre pak liretave me nevojat e një shqiptari të lëshuar nga zinxhirët e Shqipërisë autarkike kish efekte veçanërisht toksike – sidomos për një person të vdekur kulturalisht urie, si puna ime.

Mes përpjekjeve patetike që bëja në atë kohë për të kursyer para, ajo që më ka futur në mendime më pas ka qenë që hipja pa biletë në urban. Një biletë autobusi kushtonte 700 lireta; po të bleja një abone mujore, çmimi binte shumë – e megjithatë, të gjithë ne, studentë e pasuniversitarë shqiptarë, udhëtonim pa biletë.

More…

LOJA TJETËR 4

JO-SLOTNuk mund të pretendojmë që vëmendja e mediave të përqendrohet gjithnjë në luftën kundër lojërave të fatit. Megjithatë, heshtja që pasoi fushatën kundër lojërave të jashtëligjshme, që praktikisht karakterizoi aktivitetin fillestar të qeverisë, tregon se opinioni publik nuk është sensibilizuar sa duhet kundër rreziqeve që ato paraqesin për ekonominë e shoqërinë shqiptare.

Dyshimit se aksioni ndaj tyre ishte thjesht operacion mediatik mund t’i përgjigjesh vetëm duke intensifikuar sulmin ndaj tyre, duke kujtuar në radhë të parë dëmet shumëplanëshe që të ashtuquajturat lojëra të fatit u shkaktojnë njerëzve. Mirëpo, kjo kërkon edhe angazhimin e mediave për t’i ndërgjegjësuar qytetarët se pas ngjyrave e dritave marramendëse të lojërave të fatit fshihen rreziqe tinëzare. More…

SHQIPTARËT NDALUAN NË ASTI 2

Shtigje të panjohura

Për çka ndodhi në Asti të Italisë mund të jepen arsye e shpjegime të ndryshme. Gjithsesi, nuk duhej të ndodhte. Bëhet fjalë për një histori të koklavitur, sidomos për ata që janë larg politikës italiane dhe labirinteve të saj. Në vjeshtën e këtij viti, Partia Demokratike, një nga partitë më të rëndësishme italiane, vendosi të zhvillojë të ashtuquajturat “primarie” për të zgjedhur kryetarin e vet. Pa hyrë në xhunglën e polemikave që shoqëruan rregullat dhe kandidaturat, duhet thënë se lufta për drejtimin e partisë filloi menjëherë e ashpër, sidomos pas rezultateve zhgënjyese të partisë gjatë zgjedhjeve të fundit dhe dorëheqjes së lidershipit që e drejtoi PD-në vitet e fundit. Kandidaturat kryesore për postin e kryetarit të partisë së qendrës së majtë janë katër: Gianni Cuperlo, Matteo Renzi, Gianni Pittella, Giuseppe Civati. More…

ÇEKU KIMIK 1

Vura re se, menjëherë pas ndërhyrjes së kryeministrit Rama, që e zgjidhi përfundimisht dilemën e armëve kimike, u rrit numri i atyre që shprehën në publik, nga të dy krahët e spektrit politik, keqardhjen se me këtë kishim humbur një shans të jashtëzakonshëm, meqë së bashku me armët e Sirisë do të na vinin edhe miliarda dollarë qyl, për t’i shpenzuar si të dëshironim.

Që këta miliarda nuk ekzistojnë, këtë e sqaroi Rama vetë, prandaj unë këtu nuk dua të diskutoj vërtetësinë e një ëndrre në diell, por këmbënguljen me të cilën ne, si shoqëri dhe si opinion publik, po u rikthehemi gjepurave të tilla.

More…

GOTA E INTEGRIMIT 2

Cilat fjalë kyçe duhet të përdorim për të sintetizuar ecurinë e integrimit social të imigrantëve në Itali? Çfarë shenjash ose etiketash (tag) duhet të fusim tek analiza e aspekteve të ndryshme si diskriminimi, racizmi, pluralizmi fetar, shtetësia, familja, banimi, komunikimi, shërbimi shëndetësor, puna, shkolla, e kështu me radhë? Mund të na duhen shumë, por disa nuk duhet të mungojnë: dritëhije, dykuptimësi, pasiguri, dyanshmëri, udhëkryq, degëzim, kontrast… Bëhet fjalë për terma transversale, që mund të shoqëronin cilindo argument të imigracionit kur flitet për përfshirjen sociale dhe shanset e barabarta. Megjithatë, nuk janë fjalë neutrale, sepse nuk përshenjojnë baraslargësi ose ekuilibër, por ndonjëherë hendeqe të mëdha dhe teprime të forta. E ndonjë mëdyshje tek mendojmë për të ardhmen. Pra, bëhet fjalë për gotën klasike gjysmë të mbushur e gjysmë të zbrazët? Ndoshta, por nuk është çështje perceptimi. More…

PLEHRAXHINJTË E PERËNDIMIT 16

trashNë kontekstin e luftës civile në Siri dhe përpjekjeve të OKB-së për të eliminuar armët kimike të regjimit të atjeshëm, nuk ka asnjë arsye që ky eliminim të kryhet pikërisht në Shqipëri, me përjashtim të faktit që Shqipërisë dhe qytetarëve të saj nuk u “lejohet” të arsyetojnë për këtë punë; ose më keq akoma, u jepen pará në dorë, për të mos arsyetuar.

Refuzimi i përgjithshëm për këto armë nuk është vetëm reaksion epidermik, as i bazuar në frikën – teknikisht të pabazuar – se mos këto “armë” marrin dhenë dhe na helmojnë të gjithëve; por lidhet edhe me një faktor psikologjik të masës, meqë paraqitet si refuzim i së tashmes shqiptare, ku Shqipëria nuk trajtohet aq si partner a palë, sesa si territor, ose djerrinë e Perëndimit.

Është pra çështje dinjiteti, tek i cili kapemi të gjithë, sidomos në rrethanat kur nuk kemi ç’të humbasim më.

More…

KODI I DERRKUCIT 2

kotia-votimit-derrJehona e zgjedhjeve shqiptare nuk ka përfunduar ende, ndaj të diskutosh për kode zgjedhore në këto momente tingëllon disi e pazakontë. Mirëpo debatet në Italinë fqinje, që sillen prej vitesh rrotull ligjit elektoral, na shtyjnë të bëjmë ndonjë konsideratë që nuk mëton të futet në axhendën e politikës shqiptare, anipse mund të shërbejë për zbërthimin e saj.

Si do t’u jetë dukur vallë, atyre që nuk e ndjekin rregullisht politikën italiane, deklarata e Kryetarit të Këshillit të ministrave Enrico Letta: “Porcellum për mua është e keqja absolute, do të bëj gjithshka në mënyrë që të mos votohet më me Porcellum-in ose me ndonjë kopje të tij”? E pakuptueshme. Çfarë mendojnë ata që u hedhin ndonjë sy, herë pas here, gazetave italiane? Atje lexohen prej vitesh deklarata, analiza, komente, nisma publike, kundër Porcellum-it. E megjithatë, pak duan ta ndryshojnë në praktikë. Edhe kjo e pakuptueshme.

More…

MASKA IMPORTI 3

kungull-halloweenHalloween kaloi edhe këtë vit, pa shmangur vëmendjen e mediave që nuk harruan të na raportojnë për festimet e ndryshme. Dikush u përpoq të na shpjegonte origjinën kelte të festës, dikush na informoi për ngazëllimin e fëmijëve, dikush tjetër na njoftoi për teprimet festive të të rinjve. Ligjërimi publik për Halloween-in filloi e mbaroi me imazhet festive: kunguj me fytyrë, maska të shpifura, veshje të frikshme, lakuriqësi shtrigash, njerëz fantazma, lokale të zhurmshme… Tashmë Halloween, thuhet kudo, është kthyer në festë tradicionale.

More…

LOJËRA ME FATIN 3

lojera_fatiAjo që i mungon shoqërisë shqiptare në qëndrimin ndaj lojërave të fatit është pikërisht vizioni shumëplanësh i dukurisë. Natyrisht, ky vizion i duhet në radhë të parë politikës, së cilës i takon që t’u japë zgjidhje konkrete problemeve. Por fillimisht lipset të kuptojmë problemet që shtrohen për zgjidhje.

Pavarësisht se reagimi i qeverisë shqiptare mund të konsiderohet si invaziv nga një palë, dhe si e pamjaftueshme nga pala tjetër, duhet thënë se opinioni publik i sheh me simpati ndërhyrjet e shtetit në fusha të tilla. Në këtë pikë basti duket i fituar. More…