NUK ZË 2

Gjatë një bisede pak ditë më parë për ndërvarësinë e shoqërisë civile në Shqipëri nga “donacionet” e huaja, ra fjala te shoqata “Mjaft” dhe fakti që kjo, edhe pse e suksesshme në veprimtaritë e veta (ose më mirë pikërisht pse), ka përfunduar sot e kooptuar – ose kooptuese – në krye të ekzekutivit. Dje shoqëri civile, sot pushtet: efekt anësor apo fatalitet?

Më tepër…

FATI I TË PAEMËRVE 2

Mes shkrimtarëve italianë të ftuar në Tiranë për Festivalin Tirana Open, më i riu ishte Giuseppe Catozzella, autor i romanit të suksesshëm “Mos më thuaj që ke frikë” (i sjellë në shqip nga Adrian Beshaj): historia e trishtuar e një atleteje somaleze që ëndërron të marrë pjesë në Olimpiadën e Londrës të vitit 2012.

Më tepër…

SIPAS MERITAVE 6

Megjithëse Shqipëria ka hyrë në rrjedhën botërore të informacionit, të paktën potencialisht, nuk është e thënë që debatet kulturore që hapen në Perëndim mund të zhvendosen mekanikisht në hapësirën shqiptare, pa zhvilluar një reflektim të mëtejshëm. Le të marrim çështjen e meritokracisë.

Më tepër…

JO VETËM THIRRJE E KONTROLL 5

Të dhënat e fundit që bëri të njohur Eurostat nuk patën ndonjë jehonë të madhe në Shqipëri, megjithëse azilin politik mediat e kishin në plan të parë vetëm pak kohë më parë. Temë mjaft aktuale, e lidhur kryesisht me lëvizjen e lirë të qytetarëve shqiptarë dhe reagimeve të vendeve perëndimore pas rritjes së kërkesave për strehim politik nga vende si Shqipëria e Kosova. Më tepër…

AB OVO AD MALA

afresk-mur-pompeiShprehja latine “ab ovo usque ad mala”, që shfaqet shpeshherë në mënyrë të shkurtuar, do të thotë “nga veza deri tek mollët”, një shprehje e romakëve të lashtë, të cilët e kishin për zakon ta fillonin vaktin me vezë e ta mbaronin me fruta. Sot shprehja latine përdoret për të thënë “nga fillimi deri në fund”, pra kur diçka fillon e mbaron pa ndërprerje. Më tepër…

IMJA PËR TA DHËNË NJË XHIRO 3

“Si do ta përshkruanit rininë tonë?”, u pyet presidenti i Shoqatës Zvicerane të Psikologjisë për Fëmijë e Adoleshentë, në një gazetë nga ato që përmbytin trenat e tramvajet çdo mëngjes dhe që mbrëmja i gjenë të zgërlaqura qosheve e kazanave të letrave. Pyetje me vend. Vijonte pas një lajmi, të cilin, pata rastin ta lexoja në praninë e shumë të tjerëve që i hypin lavjerrësve tokësorë për t’u hedhur nga një koordinatë në tjetrën, çka bëri të mundur të perceptoja edhe shokun kolektiv.

Më tepër…

PERSEVERARE DIABOLICUM 10

rama-bignardiNga fundi i vitit të kaluar u zhvillua në Tiranë një konferencë e përbashkët shtypi midis kryeministrit shqiptar Edi Rama dhe homologut italian Matteo Renzi. Konferenca na tërhoqi vëmendjen edhe për deklaratën e Ramës lidhur me sindikatat. Pyetëm veten nëse ishte batutë, gafë apo captatio benevolentiae ndaj kryeministrit italian. Më tepër…

EKZODE 14

Këto ditë, mu në mes të debatit dhe keqardhjes patriotike për ekzodin e shqiptarëve nga Kosova, ja ku ia behu edhe një hetim i Agon Channel, sipas të cilit vetëm gjatë vitit 2014, 46 mijë vetë janë larguar edhe nga Shqipëria – dhe kjo pa llogaritur orvatjen e dështuar të Vlorës, një përsëritje në formë farse të ekzodit masiv të vitit 1991.

Më tepër…

VËSHTRIM PAS HEKURAVE 4

Behind BarsIndiferenca që e shoqëron botën e të burgosurve lidhet pa dyshim edhe me mënyrën se si e koncepton shoqëria burgun. Kur vendi gjeometrik i ndëshkimit konceptohet si landfill social, sa për të rimarrë një koncept jo të vjetër të Bauman-it, pra si një vend ku hidhen mbeturinat njerëzore, atëherë injorimi është reagimi më i natyrshëm; për sa kohë askush nuk ka qejf të bëjë një xhiro andej nga plehrat, ku kutërbojnë erëra të këqija e qarkullojnë rreziqe të papara ndonjëherë. Më tepër…

LE T’I SHMANGIM NGATËRRESAT 1

Jetojmë kohë të vështira e lundrojmë në ujëra të trazuara. Atentati kundër Charlie Hebdo, mu në zemër të Francës, dhe manifestimi madhështor që pasoi kundër terrorizmit e në mbrojtje të lirisë së fjalës, u duk fillimisht sikur i qartësoi gjërat, sepse të gjithë ne e pamë veten mes manifestuesve të Parisit në mbrojtje të vlerave qytetare e demokratike.

Më tepër…

DIJA NË INTEGRITET 8

Sot çmojmë fort njerëzit me integritet (që kanë integritet). Njeriun me integritet duan të gjithë ta kenë në familje, ta kenë komshi, ta punësojnë (së paku në kërkesën formale), ta kenë mik e bashkëqytetar. Por integriteti ka nevojë për dy shtylla të forta e jo të lehta për t’u pasur.

Më tepër…

VARIACIONE MËNGJËRASHE 11

Në hyrje të Bllokut pasanik me histori skajshëm majtiste në Tiranën tonë të çmendur, ka një rrugë të mëngjër që kthehet 90˚ djathtas (unë i futem Bllokut gjithnjë nga Ura e Lanës), e që quhet Brigada VIII. Është nga të pakëtat për të cilat e ke të vështirë të kuptosh nëse i takojnë apo jo hapësirës shqiptare, për nga trotuarët, arkitektura dyqanore dhe emrat e boutique-ve, vetrinat, llojet e makinave të parkuara apo parfumet që të has hunda kur kalon.

Më tepër…

KALLASHI

nga Paskal Stafa

Kur më zunë sytë para disa kohësh këtë fjalë, të shkruar me shkronjë të madhe në fillim, mendova instinktivisht se mos ka dalë ndonjë “i fortë” i ri, ndonëse miqtë shpejtojnë gjithnjë të më sigurojnë se era e tyre ka mbaruar, se edhe ndonjë tireks aty-këtu nuk e ka të gjatë e që, sidoqoftë, edhe këta të fundit janë urtësuar goxha,

Më tepër…

DEKLARATA NË FUND TË VITIT 7

Batutë, gafë apo captatio benevolentiae?

Përcaktimi i statusit të deklaratës që bëri Kryeministri shqiptar Edi Rama për sindikatat, gjatë konferencës për shtyp me homologun e vet italian Matteo Renzi, është i rëndësishëm, por jo thelbësor. Pra, përkufizimi nëse fjalët e shprehura përbënin batutë apo gafë nuk na shpie në zemër të problemit të politikës e të shoqërisë së sotme shqiptare.

Më tepër…

JO SHANTAZH MËSUESVE 6

nga Alvi Singer (Tiranë)

Ndoshta për të kaluar në heshtje faktin që arsimtarëve nuk u dhanë as shpërblime dhe as rrogë të trembëdhjetë për këtë vit dhe për të mbajtur ata nën presion e në tension këto orë po veprohet me djallëzi “të tensionuar” në një drejtim tejet joligjor.

Më tepër…

KONFORMISTË, ARRIVISTË, IDEALISTË (II) 18

Shumica dërrmuese e shqiptarëve edukuar dekadave socialiste prej grupeve përshkruar më lart, ishin njerëz të cilëve duhet t’u ruheshe: një fjalë a gjest i gabuar të bënte gjëmën; herë-herë, edhe pa e thënë apo kryer fare atë. Të gjithë e kishim thënë një fjalë të mirë për Enverin dhe Partinë diku. Edhe ata që donin ta rripnin të gjallë, në publik e kishin lëvduar.

Më tepër…

KONFORMISTË, ARRIVISTË, IDEALISTË (I) 1

Nuk e di nëse është në romanin e Moravias a jo, por jam e sigurtë që në filmin Konformisti ka një moment kur Jean-Louis Trintignant i thotë pak a shumë kështu Sandrellit të frikësuar nga zhurma e turmës në rrugë: do dal në rrugë; dua të shoh si bie diktatura. Syri tipik bosh e çmendurak i Trintinjant duket sinqerisht investigues, filozofikisht kurioz dhe pa dritë paramendimi të lig.

Më tepër…

NGA BREGU NË BREG E KTHIM 3

Ecejake pasaportash

Italia ka kohë që është shndërruar në vend imigrimi dhe emigrimi njëkohësisht. Që nga shfaqja e krizës e deri më sot, dukuria e ardhjes së imigrantëve është shoqëruar nga ikja e italianëve drejt vendeve të tjera. Mirëpo, kurrë më parë kjo bashkëjetesë moderne mes dy dukurish të kundërta nuk është ilustruar kaq mirë nga statistikat siç ndodhi me të fundit të ofruara nga Istat. Më tepër…

KOMBINATI (IV)

E sotmja e së nesërmes

Për çfarë ka nevojë sot Kombinati? Si shumë periferi ka nevojë urgjente të dëgjohet. Në pak vite banorët e tij kanë pësuar ndryshime epokale. Me forcën e tsunamit, të rejat e post-murit kanë fshirë vende identitare, kanë lëngëzuar kufij, kanë tëhuajësuar hapësira.

Më tepër…

KOMBINATI (III) 16

Nostalgjia e pasqyrës

Lagjja e Kombinatit u ka ofruar banorëve të vet identitet të fortë. Krenaria e të qenit kombinats ka përshkuar një sërë brezash. Identiteti i lagjes ishte një lloj brand-i, marke, pak i ngjitur nga të tjerët e pak i kapardisur nga kombinatsit vetë. Të lindurit e kanë mbajtur kudo emrin e lagjes së vet, pa u turpëruar, gjatë gjithë viteve.

Më tepër…

KOMBINATI (II) 8

Qendra e periferisë

Është e pamundur të shkruash për Kombinatin pa përmendur monumentin e Stalinit. Bënte tërësisht pjesë në identitetin e lagjes. I ndërtuar në hyrje të kombinatit të tekstileve, në sheshin me të njëjtin emër, kishte mbetur pak në anë të urbanistikës së qytetit.

Më tepër…